Brza odluka — 4 pitanja
- Imaš li već ugovor o radu u Njemačkoj? DA → radna viza ili Plava karta. NE → Chancenkarte ili Western Balkans.
- Imaš li fakultet ili stručno zvanje? Fakultet + plata 4.000+ → Plava karta. Zanat → Western Balkans ili radna viza po §18a.
- Koliko ti je godina? 18–25 bez kvalifikacije → Ausbildung. Preko 35 — pažljivo sa Chancenkarte (gubiš bodove).
- Imaš li B1 njemački? Nemaš → Western Balkans (jezik nije obavezan) ili Ausbildung (B1 je uslov ali možeš učiti u zemlji).
Tabela poređenja — sve viza ukratko
| Viza | Glavni uslov | Obrada | Cijena |
|---|---|---|---|
| Plava karta EU | Fakultet + 48.300 EUR bruto | 3–6 sedmica | 1.500 EUR |
| Radna viza §18a | Zanat + ugovor + Anerkennung | 4–12 sedmica | 1.500–2.500 EUR |
| Western Balkans | Ugovor + kvota (50k/god) | 4–10 sedmica | 1.200–2.000 EUR |
| Chancenkarte | 6 bodova + kvalifikacija | 6–10 sedmica | 2.000–3.500 EUR |
| Ausbildung | B1 + Ausbildungsvertrag | 8–14 sedmica | 1.500–2.500 EUR |
| Studentska | Upis + Sperrkonto 12.324 € | 6–12 sedmica | 2.000–3.000 EUR |
| Spajanje porodice | Supružnik/roditelj u DE + A1 | 3–6 mjeseci | 1.000–2.000 EUR |
| Au-pair | Porodica-domaćin, do 27 god | 6–10 sedmica | 800–1.500 EUR |
Scenario 1: Građevinac iz BiH (32 god, bez nemačkog)
Najbolji put: Western Balkans regulativa. Treba ti ugovor sa nemačkom firmom (najlakše preko balkanskih agencija — Vivantes, Personalwerk, Aldi-Logistik često traže građevince). Diploma se ne traži, jezik nije obavezan. Plata starta 2.800–3.500 EUR bruto. Detalji: Western Balkans 2026 i posao građevinac. Alternativa: Chancenkarte ako imaš B1 (sakupljaš bodove preko jezika).
Scenario 2: IT programer iz Beograda (28 god, engleski C1)
Najbolji put: Plava karta EU. Fakultet (priznat preko Anabin H+), ugovor sa platom 55.000+ EUR (realno za seniora, IT je Engpassberuf pa se prag spušta na 43.759 EUR). Obrada 3–6 sedmica, najbrža moguća viza. Porodica može odmah doći (bez A1 jer si visoko-kvalifikovan). Detalji: Plava karta i IT poslovi.
Scenario 3: Medicinska sestra iz Banja Luke (35 god, B2 njemački)
Dva puta. Najbrži: Western Balkans + Anerkennungspartnerschaft — ulaziš odmah kao Pflegehelferin (3.000 EUR bruto), paralelno radiš Anpassungslehrgang 6–18 mjeseci, postaješ punopravna Pflegefachfrau (3.500–4.500 EUR). Najpravilniji: uradi Anerkennung medicine iz BiH (12–18 mjeseci), pa Plava karta. Vidi i poslovi za medicinske sestre.
Scenario 4: Mlad iz Sarajeva (20 god, B1 njemački, bez kvalifikacije)
Najbolji put: Ausbildung viza. Najtraženija zvanja 2026: Pflege (medicinska njega), Mechatroniker, Anlagenmechaniker SHK (vodoinstalater + grijanje), Koch, Fachinformatiker. Plata tokom Ausbildunga: 1.000–1.400 EUR (Pflege i do 1.400). Po završetku — automatski puna kvalifikacija + radna viza. Detalji: Ausbildung — sve o sistemu.
Scenario 5: Supruga osobe koja već radi u Njemačkoj
Najbolji put: Spajanje porodice (Familiennachzug). Uslov: muž ima Aufenthaltstitel (radnu vizu, Plavu kartu ili stalni boravak), dovoljan prihod (par sa dvoje djece — minimum 2.800 EUR neto), stan minimum 12 m² po osobi. Supruga treba A1 njemački (Goethe Start Deutsch 1 — 199 EUR, 80h učenja). Plava karta + suprug fakultet → A1 NIJE obavezan. Detalji: Spajanje porodice.
Šta ako mi ni jedna viza ne odgovara
Tri opcije: (1) Steci kvalifikaciju. Goethe B1 za 6 mjeseci učenja, pa Chancenkarte. (2) Anerkennung iz zemlje. Postavi diplomu kroz ZAB iz BiH/Srbije — 6–12 mjeseci, otvara ti radnu vizu. (3) Idi preko Hrvatske/Slovenije. Ako imaš EU pasoš (HR/SLO) ne treba ti viza uopšte — slobodno kretanje. Ako možeš dobiti hrvatsko državljanstvo (porijeklo, brak), to je najjednostavniji put. Inače — Ausbildung je realna ulaznica i za one preko 25 god, posebno u Pflege gdje su godine prednost.
Disclaimer (YMYL)
Scenariji su pojednostavljeni za ilustraciju. Svaki slučaj je individualan — kvote, plate i pravila se mijenjaju. Provjeri zvanične izvore (Auswärtiges Amt, BAMF) ili konsultuj sertifikovanog imigracionog savjetnika prije konačne odluke.